20 Janar 2026

Dikur e lidhur me magjinë dhe shfaqjet teatrale, hipnoza sot po dëshmohet si terapi efektive për dhimbjen, ankthin dhe PTSD-në. Pse ende shihet me dyshim?

Hipnoza po rikthehet në vëmendjen e mjekësisë moderne si një trajtim serioz për dhimbjen kronike, ankthin, çrregullimin post-traumatik (PTSD), sindromën e zorrës së irrituar dhe lindjen e vështirë. Studime të shumta tregojnë se ajo mund të jetë po aq, ose edhe më efektive se trajtimet standarde, me më pak efekte anësore.

Megjithatë, pavarësisht provave shkencore, hipnoza vazhdon të përballet me një pengesë të madhe: reputacionin e saj si “truk teatral”.

Një rast që ndryshoi gjithçka

Në vitin 1970, David Spiegel, atëherë student mjekësie në Spitalin e Fëmijëve në Boston, u përball me një vajzë 16-vjeçare në krizë të rëndë astme. Medikamentet nuk po funksiononin. Pa alternativa të tjera, ai përdori hipnozën.

Brenda pesë minutash, frymëmarrja e vajzës u normalizua. Ky moment u bë pikënisja e një karriere 50-vjeçare në hipnozën klinike. Sot, Spiegel është profesor në Universitetin Stanford dhe një nga figurat kryesore në këtë fushë.

Hipnoza nuk është gjumë dhe as humbje kontrolli. Ajo është një gjendje përqendrimi intensiv, ku truri bëhet më i ndjeshëm ndaj sugjerimeve. Për shumë njerëz, këto sugjerime prodhojnë reagime reale dhe të pavullnetshme si ulja e dhimbjes, relaksimi i thellë apo zhdukja e ankthit.

Rreth 10–15% e njerëzve janë shumë të ndjeshëm ndaj hipnozës, shumica kanë reagim të moderuar, ndërsa një përqindje e vogël pothuajse nuk reagon fare. Kjo prirje mbetet e qëndrueshme gjatë gjithë jetës.

Skanimet e trurit tregojnë se gjatë hipnozës ndryshon aktiviteti në zona që lidhen me vëmendjen dhe vetëdijen për veten. Kjo shpjegon pse njerëzit përjetojnë ndjesinë se trupi “reagon vetë”.

Meta-analiza të shumta tregojnë se hipnoza është veçanërisht efektive në trajtimin e dhimbjes kronike. Në disa studime, pacientët e hipnotizuar përdorën shumë më pak opioidë dhe përjetuan nivele më të ulëta ankthi gjatë procedurave mjekësore.

Arsyeja kryesore është frika se hipnoza mund të kontrollojë njerëzit. Ekspertët thonë se kjo është një nga mitet më të mëdha.

“Hipnoza nuk i detyron njerëzit të bëjnë gjëra kundër vullnetit të tyre”, theksojnë studiuesit. Ajo nuk e zhduk moralin apo arsyen edhe pse ndjesia subjektive mund të duket e pazakontë.

Ka pasur raste abuzimi, veçanërisht nga persona pa kualifikim mjekësor. Për këtë arsye, organizatat profesionale rekomandojnë që hipnoza të kryhet vetëm nga mjekë, psikologë ose profesionistë shëndetësorë të licencuar.

Rregulli bazë është i thjeshtë: nëse një person nuk mund t’ju trajtojë pa hipnozë, nuk duhet t’ju trajtojë as me hipnozë. Sipas studiuesve, hipnoza ngjan shumë me përvojat e përditshme: zhytja në një libër të mirë, humbja në një film apo edhe “varësia” nga telefoni. Të gjitha këto përfshijnë fokus të thellë dhe një shkëputje të përkohshme nga mjedisi.

Në fund, hipnoza është si çdo mjet tjetër mjekësor: e rrezikshme në duar të gabuara, por shumë e dobishme kur përdoret me profesionalizëm. Dhe shkenca po e mbështet gjithnjë e më shumë këtë të fundit.